Światowy Dzień Osteoporozy

Już 20 października obchodzić będziemy Światowy Dzień Osteoporozy. Jest to dobra okazja, by poszerzyć swoją wiedzę w tym zakresie. Osteoporoza jest to choroba, polegająca na postępującym ubytku masy kostnej. Towarzyszy mu osłabienie struktury kości (mniejsza gęstość). Co z kolei znacznie zwiększa ryzyko złamań. Do głównych czynników ryzyka zalicza się nieodpowiednią dietę (z niedostateczną podażą wapnia i witaminy D), palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu oraz małą aktywność fizyczną. występuje najczęściej u kobiet po menopauzie, choć zmniejszanie tzw. gęstości mineralnej kości jest procesem nieuchronnym, który powiązany jest z wiekiem. Przyjmuje się, że u kobiet następuje to ok 40. roku życia, zaś u mężczyzn ok.  45. roku życia.

Ponieważ w początkowej fazie osteoporoza nie daje objawów, niezwykle istotne jest, obok profilaktyki I-rzędowej, wykonywanie regularnych badań, mogących wcześnie wykryć problem, a tym samym skutecznie mu przeciwdziałać. Ma to też znaczenie z punktu widzenia obniżenia ryzyka jednej z konsekwencji osteoporozy, jaką są złamania. Należy tu wspomnieć, iż- szczególnie w przypadku seniorów- problem nie ogranicza się wyłącznie do aspektu fizycznego: osoba po złamaniu najczęściej wymaga opieki i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, tak więc silnie zarysowuje się tu komponenta społeczna. Ponadto zły stan zdrowia fizycznego (szczególnie ograniczenie samowystarczalności z powodu złamania) może też niekorzystanie odbijać się na zdrowiu psychicznym.

Wszystkie te elementy skłaniają do pogłębienia wiedzy na temat osteoporozy, szczególnie wśród osób, które są na nią szczególnie narażone. Budowanie wiedzy i świadomości to pierwszy, nieswoisty etap postępowania w profilaktyce I-rzędowej. W kwestii regularnych badań, tym podstawowym (choć nie jedynym) jest badanie densytometryczne (BMD- ang. bone mineral density). To między innymi na jego podstawie lekarz decyduje o rozpoczęciu leczenia: jego przebiegu i rodzaju. Warto podkreślić, iż poza leczeniem farmakologicznym istnieje szereg zaleceń, związanych z czynnikami behawioralnymi, jak zmiana diety (i w razie potrzeby jej suplementacja), oraz wprowadzenie aktywności fizycznej, dostosowanej do potrzeb i możliwości organizmu. W przypadku potrzeby stosowania odpowiednio zbilansowanej diety (ewentualnie uzupełnionej o suplementy) warto skorzystać z konsultacji dietetyka.

 

 

[#31 Warto wiedzieć, że…]

Warto wiedzieć, że w Polsce funkcjonują organizacje pacjentów. Tworzone są one z reguły przez osoby chore lub osoby z najbliższego kręgu chorych, w wyniku własnych przeżyć w związku z chorobą. Głównym celem ich funkcjonowania jest wsparcie chorych i ich bliskich, dzielenie się własnym doświadczeniem czy też edukacja i szerzenie wiedzy na temat choroby. Niejednokrotnie pacjenci w takiej organizacji otrzymują także wsparcie psychologiczne. Przedstawiciele wybranych organizacji są członkami Rady Organizacji Pacjentów działającej przy Ministrze Zdrowia lub przy Rzeczniku Praw Pacjenta lub Narodowym Funduszu Zdrowia i są głosem doradczym dla tych instytucji. W Polsce zarejestrowanych jest ponad 5 tyś. organizacji pacjentów.

[#30 Warto wiedzieć, że…]

Warto wiedzieć, że choroby układu sercowo-naczyniowego (ChUSN) ze względu na zachorowalność i umieralność są ogromnym problemem współczesnego świata. Styl życia oraz codzienne wybory mają istotny wpływ na ograniczenie ryzyka wystąpienia ChUSN,  w tym celu należy: zadbać o odpowiednią dietę – szczególnie korzystna jest dieta śródziemnomorska, w której zalecane jest spożycie dużej ilości warzyw i owoców, roślin strączkowych, ryb oraz pełnoziarnistego pieczywa, chudego mięsa, niskotłuszczowych produktów mleczarskich, a także tłuszczów roślinnych, zaś ograniczyć należy spożycie czerwonego mięsa, tłuszczu zwierzęcego, cukru, słodyczy, alkoholu oraz soli; wyeliminować palenie tytoniu; zapewnić sobie odpowiednią aktywność fizyczną – osoby zdrowe powinny wykonywać wysiłek fizyczny o umiarkowanym stopniu intensywności co najmniej 150 minut tygodniowo lub o dużej intensywności co najmniej 75 minut tygodniowo; zadbać o prawidłową masę ciała, wskaźnik masy ciała BMI powinien mieścić w przedziale 20-25 kg/m2. Istotnym elementem jest też systematyczne wykonywanie badań profilaktycznych – przynajmniej raz w roku pomiar ciśnienia i tętna, morfologia krwi, lipidogram.

[#29 Warto wiedzieć, że…]

Warto wiedzieć, że choroby nowotworowe są drugą co do częstości przyczyną zgonów Polaków. Jednak można zminimalizować ryzyko wystąpienia nowotworu, a wykrycie wielu nowotworów na wczesnym etapie daje możliwość wdrożenia odpowiedniej terapii i szansę na pokonanie choroby. Ryzyko wystąpienia choroby nowotworowej zminimalizujesz m.in. jeśli: zadbasz o prawidłową masę ciała; ograniczysz spożycie czerwonego mięsa, szczególnie przetworzonego; zwiększysz spożycie produktów zbożowych i pełnoziarnistych oraz nasion roślin strączkowych; zwiększysz spożycie warzyw i owoców; będziesz aktywny fizycznie; ograniczysz, a najlepiej wyeliminujesz alkohol oraz palenie wyrobów tytoniowych; ograniczysz w diecie spożycie soli kuchennej, a także ograniczysz opalanie i będziesz korzystać z kremów z filtrem.

[#28 Warto wiedzieć, że…]

Warto wiedzieć, że jako pacjent masz swoje prawa, są one zapisane w Ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Podczas udzielania świadczeń medycznych pacjent ma prawo m.in. do: bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej w ramach ubezpieczenia zdrowotnego; poszanowania godności i intymności podczas świadczenia usług medycznych; uzyskania wyczerpującej i zrozumiałej informacji o swoim stanie zdrowia; zachowania tajemnicy informacji na Twój temat; wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych; dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej Twojego stanu zdrowia oraz udzielonych świadczeń zdrowotnych; poszanowania Twojego życia prywatnego i rodzinnego; opieki duszpasterskiej; zgłoszenia sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza; zgłaszania niepożądanych działań produktów leczniczych. W przypadku naruszenia praw pacjenta, możesz skorzystać w dochodzeniu swoich praw także z pomocy Rzecznika Praw Pacjenta.

[#27 Warto wiedzieć, że…]

Warto wiedzieć, że przyczyną udaru słonecznego jest zbyt długie przebywanie na słońcu, brak ochrony głowy i karku przed promieniowaniem słonecznym oraz odwodnienie, co skutkuje przegrzaniem organizmu. Występują wtedy następujące objawy: podwyższona temperatura, rzędu 40oC, zaczerwieniona, bardzo ciepła i sucha skóra, przyspieszona akcja serca oraz oddech, ogólne osłabienie z zaburzeniami świadomości, bóle i zawroty głowy, mogą temu towarzyszyć zmiany w zachowaniu, zaburzenia żołądkowo-jelitowe oraz widzenia, a także utrata przytomności i drgawki. Przy wystąpieniu takich dolegliwości należy wezwać pogotowie ratunkowe, a osobę poszkodowaną przenieść w chłodne/zacienione miejsce. Należy monitorować podstawowe parametry życiowe – oddech i krążenie. Poszkodowany powinien pozostać w spoczynku – nie wykonywać aktywności fizycznej, zdjąć nadmiar odzieży, jeśli jest w stanie powinien pić chłodne płyny.

[#26 Warto wiedzieć, że…]

Warto wiedzieć, że wybierając się do lasu, czy na spacer w terenach porośniętych trawą, ogrodów i parków miejskich należy zakrywać odsłonięte części ciała, a także stosować środki odstraszające owady, zaś po powrocie z terenów potencjalnego występowania kleszczy należy obejrzeć całe ciało pod kątem ewentualnej obecności kleszcza. W przypadku zauważenia jego wbicia w ciało trzeba go jak najszybciej usunąć – chwyć kleszcza np. pęsetą, blisko skóry i wyciągnąć zdecydowanym ruchem tak, aby usunąć go w całości. W przypadku pozostania fragmentu kleszcza w ciele czynność można powtórzyć, następnie miejsce to należy zdezynfekować. Jeśli nie uda się jednak wyciągnąć kleszcza w całości, należy zgłosić się jak najszybciej do lekarza. Po eliminacji kleszcza należy obserwować okolicę ukłucia pod kątem wystąpienia tzw. rumienia pełzającego oraz innych objawów tzw. grypopodobnych. Jeśli dolegliwości te wystąpią należy zgłosić się do lekarza.

[#25 Warto wiedzieć, że…]

Warto wiedzieć, że w Polsce realizowany jest program Profilaktyka raka szyjki macicy. Jest on skierowany do kobiet w wieku 25-59 lat, które w ciągu ostatnich 3 lat nie miały wykonywanego przesiewowego badania cytologicznego. Aby skorzystać z bezpłatnego programu należy udać się do ginekologa lub położnej w placówce, która realizuje program. Badanie powinno być wykonane nie wcześniej niż 4 dni po ostatnim dniu miesiączki i nie później niż 4 dni przed rozpoczęciem miesiączki; a także co najmniej 4 dni przed wykonanie cytologii nie należy stosować żadnych leków dopochwowych; zaś od ostatniego badania ginekologicznego / USG przezpochwowego powinien upłynąć co najmniej 1 dzień.

[#24 Warto wiedzieć, że…]

Warto wiedzieć, że do końca 2022 roku każdy kto skończył 40 lat może, a wręcz powinien skorzystać z finansowanego w ramach NFZ programu „Profilaktyka 40 plus”. Wystarczy zalogować się na Internetowe Konto Pacjenta (IKP) i tam wypełnić odpowiednią ankietę, na podstawie której zostanie wystawione e-skierowanie. W przypadku braku IKP ankietę można wypełnić dzwoniąc na infolinię pod nr tel. 22 735 39 53. Następnie należy udać się z dowodem osobistym do placówki medycznej, która realizuje program. W ramach programu wykonywane są badania wspólne dla kobiet i mężczyzn: morfologia krwi obwodowej z wzorem odsetkowym i płytkami krwi; stężenie cholesterolu całkowitego albo kontrolny profil lipidowy; stężenie glukozy we krwi; AlAT, AspAT, GGTP; poziom kreatyniny we krwi; badanie ogólne moczu; poziom kwasu moczowego we krwi; krew utajona w kale; pomiar ciśnienia tętniczego; pomiar masy ciała, wzrostu, obwodu w pasie oraz obliczenie wskaźnika masy ciała (BMI); ocena miarowości rytmu serca. Dodatkowo u mężczyzn oznaczany jest poziom PSA – antygen swoisty dla stercza całkowity.

[#23 Warto wiedzieć, że…]

Warto wiedzieć, że witaminy jest to grupa organicznych związków chemicznych o różnorodnej budowie. Są one niezbędne do prawidłowego przebiegu procesów przemiany materii i funkcjonowania organizmu. Wyróżniamy witaminy naturalne i syntetyczne oraz rozpuszczalne w wodzie lub tłuszczach. Witaminy powinny być stosowane rozsądnie, wyróżnia się dawki fizjologiczne, lecznicze i toksyczne.